بررسی تشابه میان دو کتاب حدیقة الشیعة و اصول العقائد

نویسنده

محقق حوزه علمیه اصفهان

10.30484/jii.2026.3362

چکیده

مسئله شباهت کتب و رسائل علمی موضوعی است که از گذشته‌ها مطرح بوده، و همیشه قسمی از مسائل پرمناقشه، خصوصاً در باب تاریخ علم، مربوط به همین قضیۀ شباهت کتب و آثار علمی بوده است. در این بین یکی از بحث‌برانگیزترین کتاب‌ها حدیقة الشیعه است که در صحت انساب آن به مقدس اردبیلی سخن بسیار گفته شده است. نکته قابل تأمل درباره حدیقه شباهت‌های فراوان آن به کتابی به نام اصول العقائد نوشتۀ میر محمدهادی میرلوحی است. زیرا از دیرباز یکی از متهمان اصلی جعل حدیقه همین خاندان میرلوحی بوده‌اند. این شباهت‌ها حاوی نکاتی است که ثابت می‌کند نمی‌توان حدیقه را از آثار مقدس اردبیلی دانست. همچنین اصالت متن اصول العقائد نیز به‌شدت مورد تردید قرار می‌گیرد. نتیجه نهایی این نوشتار این است که هردوی این کتاب‌ها مصداق انتحال و کتابسازی هستند، و گویا هردوی آنها توسط فرد یا افرادی به صورت شتاب‌زده از متن دیگری گرفته شده‌اند و منبع واحدی داشته‌اند
 

عنوان مقاله [English]

A Comparative Analysis of Hadiqat al-shiʿa and Osul al-ʿaqāʾed

نویسنده [English]

  • Amirhosein Abedi
Scholar of the Isfahan Seminary
چکیده [English]

The question of textual resemblance among scholarly works and treatises has long constituted a subject of controversy, and a perennially contentious problem, particularly in the history of science. In this context, Hadiqat al-shi‘a constitute a notable case, as its attribution to Muqaddas Ardabili has been the subject of considerable debate. Hadiqah bears extensive resemblance to Osul al-‘aqā’ed, written by Mir Mohammad Hādi Mirlohi, whose family have been accused of forging Hadiqah. The textual parallels indicate that Hadiqah cannot be the work of Muqaddas Ardabili. Furthermore, the authenticity of the text of Osul al-‘aqā’ed is also seriously called into question. These findings give rise to the hypothesis that one—or possibly both—of these texts may be the product of textual fabrication or plagiarism, having been hastily extracted from another source.