امپراتوری عیلام

نویسنده

استادیار تاریخ، عضو هیئت سازمان اسناد و کتابخانة ملی ایران

10.30484/jii.2026.3451

چکیده

سرگذشت امپراتوری چند هزار سالة عیلام همواره از عرصه‌های کمتر شناخته‌شده تاریخ ایران باستان بوده است. در تاریخ‌نگاری معاصر ایرانی دربارة دوران باستان، روزگاران مرتبط با حاکمیت سیاسی و فرهنگی و تمدنی عیلامیان بر گستره وسیعی از فلات ایران و بین‌النهرین عمدتاً به عرصه پژوهش‌های باستان‌شناسی رانده شده، و بخش اعظم مطالعات باستان‌شناسیِ این عرصه هم بر کاوش و مطالعه در باب چغازنبیل شوش، به‌عنوان اصلی‌ترین معبد و بنای باستانی معظمِ برجای‌مانده از عیلامیان، متمرکز شوند. در خلال سده اخیر، آثار چندی، غالباً به قلم ایران‌شناسان و باستان‌شناسان فرنگی، درباره ایلام و چغازنبیل به نگارش و گاه ترجمه درآمده‌اند. اثر حاضر کتاب چغازنبیل: بافت شهری و جنبه‌های معماری در ایلام باستان، حاوی ده فصل پرمحتوا، حاصل قلم و پژوهش بهزاد مفیدی نصرآبادی، یکی از آخرین آثار ارزشمندی است که در این باره به نگارش درآمده و حاصل بیست سال «تحقیق و مطالعه نویسنده در مورد این شهر باستانی ایلام در چغازنبیل» و بهره بردن از تمام منابع مکتوب معتبر موجود به‌ویژه پژوهش­های گران‌بهای پژوهشگران آلمانی است.

عنوان مقاله [English]

The Elamite Empire

نویسنده [English]

  • Ali-Mohammad Tarafdari
Assistant Professor of History, Board Member of the National Archives and Library of Iran
چکیده [English]

Spanning several millennia, the history of the Elamite Empire has long remained one of the lesser-known domains of ancient Iranian history. In modern Iranian historiography of antiquity, the periods of Elamite political, cultural, and civilizational dominance over vast expanses of the Iranian Plateau and Mesopotamia have largely been relegated to the domain of archaeological research. Much of the archaeological work in this field has focused on excavations and studies of Chogha Zanbil in Susa —regarded as the principal temple and most significant surviving monumental structure from the Elamite period. Over the past century, a growing number of works on Elam and Chogha Zanbil have appeared, written and sometimes translated chiefly by European Iranologists and archaeologists. Behzad Mofidi Nasrabadi’s Chogha Zanbil: Bāft-e shahri va janbehāy-e meʿmāri dar Elām-e bāstān (Chogha Zanbil: Urban Fabric and Architectural Aspects in Ancient Elam), comprising ten substantial chapters, stands as one of the most recent and valuable contributions to the field. Drawing from his twenty years of dedicated “research and study of the ancient Elamite city at Chogha Zanbil,” the author meticulously delves into all available authoritative sources, with particular reliance on the valuable research of German scholars.