بازشناخت جنبه‌های اجتماعی و سیاسی توسعه و تداوم آیین‌های سوگواری‌ اسلامی در ایران (دوره تاریخی آل بویه تا مغول)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه تربیت مدرس

10.30484/jii.2022.3060.1073

چکیده

آیین‌های سوگواری، از ریشه‌دارترین آیین‌های جهان است. در ایران پیش از اسلام، این آیین‌ها برخاسته از مراسم کهن مربوط به سیاوش بود و با ورود اسلام و کمرنگ شدن آیین‌های سیاوشی، سوگواری سالیانه ایام محرم، مسیر گسترش و توسعه پیمود. با توجه به تداوم و بقای این آیین‌ها تا به امروز، سیر تاریخی این آیین-ها همواره مورد توجه پژوهشگران بوده‌است. پژوهش حاضر با تمرکز بر اولین دوره‌های ظهور آیین‌های سوگواری اسلامی، تا قبل از دولت یکپارچه صفوی، در پی پاسخ به این پرسش است که در شکل‌گیری، گسترش و تحول آیین‌های سوگواری اسلامی دوره مذکور، چه زمینه‌های اجتماعی و سیاسی دخیل و تاثیرگذار بوده‌اند؟ روش تحقیق، تاریخی-تحلیلی و نتیجه اولیه مبین این امر است که در این دوران،آیین‌های سوگواری، تحت تاثیر شرایط اجتماعی و سیاسی، به لحاظ محتوایی و ساختاری دگرگون شدند؛ از نظر محتوایی، تاریخ جایگزین اسطوره شد و از نظر ساختار آیینی، زمینه‌های اشکال روایی در عزاداری، همچون مقتل‌خوانی‌ ، مرثیه‌خوانی‌ و روضه‌خوانی فراهم شد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Recognition of the social and political aspects of the development and continuation of Islamic mourning rituals in Iran (Historical period of Al-Buwayh to the Mongols)

نویسندگان [English]

  • Marziye Borzoueian
  • Mohammadreza Khaki
T.M.U
چکیده [English]

Mourning rituals are one of the most rooted rituals in the world. In pre-Islamic Iran, these rites originated from the ancient rituals of Siavash, and with the advent of Islam and the decline of Siavash's rites, the annual mourning of Muharram began to expand. Due to the continuity and survival of these rituals, the historical course of these rituals has always been of interest to researchers. The present study, focusing on the first periods of the emerge of Islamic mourning rituals, before the unified Safavid government, seeks to answer the question of what Social and political issues have been involved and influential in the formation, expansion and evolution of Islamic mourning rituals in this period? The research method is historical-analytical and the initial result indicates that in this period, mourning rituals, under the influence of social and political conditions, changed in terms of content and structure; In terms of content, history replaced myth, and in terms of ritual structure, the grounds for narrative forms in mourning, such as “Maghtal khani” and “Marsiye khani” and “Roze khani” were provided.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Mourning Rituals in Iran
  • Shiism in Iran
  • Al-Buwayh Mourning Rituals
  • Seljuk Mourning Rituals
  • Mongol Mourning Rituals
دوره 12، شماره 1
فروردین 1401
صفحه 26-46
  • تاریخ دریافت: 15 آذر 1400
  • تاریخ بازنگری: 12 دی 1400
  • تاریخ پذیرش: 20 اسفند 1400
  • تاریخ اولین انتشار: 20 اسفند 1400